Kriptopara

Tüm şeffaflığıyla merkeziyetsiz para birimi: DeFi

    DeFi tamamında neden ve sonuç ilişkisine göre işleyen, merkeziyetsiz sistem kapsamında birden fazla finansal işlemin yapılabilmesine imkan sağlayan, Ethereum desteği ile tasarlanmış finans sistemdir. Bileşenleri arasında Blockchain üzerine inşa edilmiş protokoller, dijital varlıklar, DAAp’lar, akıllı sözleşmeler yer alır. DeFi blockchain ve merkezi olmayan ağlar arasında en hızlı şekilde gelişen alanlardan birisi olarak kabul görmektedir.

    Merkeziyetsiz Para Birimi: DeFi Nedir?

    DeFi, merkeziyetsiz ve finans kelimelerinin birleşiminden oluşan merkeziyetsiz finans işlemlerine verilen genel addır. DeFi hiçbir merkez veya otoriteye bağlı olmayan finansal yapılara verilen isim olarak da ifade edilir.

    Bitcoin ve Ethereum gibi belli bir merkeze sahip olmayan ve karar verici otoritenin bulunmadığı sistemler DeFi için ideal birer örnektir. Ancak finansal araçlar, para alma ve gönderme işlemleri ile sınırlı olmadığı için DeFi, denildiğinde çok kapsamlı bir yapı akla gelmelidir. Örneğin kredi alma, sigorta yaptırma, borsa, alışveriş işlemlerinde merkeziyetsiz yapının ortaya çıkması yine DeFi olarak tanımlanır. Bu merkeziyetsiz işleyiş içinde kullanılabilen kripto para birimi ise DeFi’dir.

    DeFi Yaratıcısı Kim?

    DeFi’nin tek bir yaratıcısı bulunmaz. Ancak DeFi uygulamalarının tümü Vitalik Buterin tarafından icat edilen Ethereum ağı üzerinde inşa edilmiştir. Bu alanda altcoinler, akıllı sözleşmeler ve daha birçok dijital yapı meydana getirilmiştir. İlk büyük ve şu anda en büyük olan DeFi uygulaması Rune Christensen tarafından kurulan MarkerDAO olarak bilinir.

    DeFi Nasıl Kullanılır?

    Herkes internet üzerinden DeFi uygulamasının web adresine giriş yaparak, bir Meta Mask cüzdanı ya da benzeri ürün ile bağlantı kurma işlemi ardından kullanım gerçekleştirebilir. Bu bağlantı ile DeFi ürünleri rahatlıkla kullanılırken, herhangi bir kişisel bilgi vermeye veya kayıt tablosu doldurmaya gerek duyulmaz. Ancak sistem içinden bir şey alınmak istendiğinde Ethereum ağında beliren işlem ücretlerinin ödenmesi için ETH’ye sahip olunması gerekir. Bu sistemde bağlantı sağlayan cüzdan içinde ETH bakiye bulundurulması yeterli olacaktır.

    Piyasa genelinde ayıların hakimiyetine rağmen Ethereum’da DeFi ürünlerine yatırılan ETH miktarı 2018 senesinde bugüne rekor yükselişler ile taşınmıştır. 2018 başında 50 bin ETH’lik harcama kullanıcılar tarafından yapılırken 2021’e gelindiğinde 3.000.000 değerli toplam ETH harcaması görüntülenir. DeFi analistleri ise bunu patlama olarak nitelendirilir.

    DeFi Sisteminin Amaçları Nelerdir?

    Merkeziyetsiz finansal işlemler sunan DeFi’nin hedefleri hakkında ayrıntılar şöyledir:

    • Temel finansal hizmetlere erişimi olmayan 1,7 milyar insana yardım etmek,
    • Merkeziyetsiz finansın ve bankacılığın tanıtılması,
    • Merkezi olmayan finansal teknolojilerin kullanıma açılmasını sağlamak,
    • P2P yoluyla birden çok bilgisayarda tutulan bire bir aynı kayıtların arasında bağlantı problemlerini projeler ile ortadan kaldırmak,
    • Herkese açık ve erişebilir kayıtlar sunmak,
    • Merkezsiz ağda kredi kullandırmak,
    • Merkezsiz ağda diğer kullanıcılara borç verecek üyeleri teşvik etme,
    • Altcoin yaratma,

    Bu gibi amaçları bulunan DeFi, oldukça büyük bir kullanıcı topluluğuna sahiptir.

    DeFi Güvenilir mi?

    DeFi, yapısı bozulmaz ve değişiklik yapılamaz bir matematik formül ile koruma altına alınmıştır. Bu kapsamda DeFi ile yapılan tüm işlemlerde güven sağlanır. Sistemin tamamında neden –sonuç ilişkisi kurulur. Yapılabilecek işlemlerin tümü önceden kodlar ile tanımlanmıştır. İşlemlerin hangi şartlarda yapılabileceğine ilişkin olasılıklar dahi değerlendirilir. Bu sebeple DeFi sistemlerinde akıllı sözleşmeler, merkezsiz uygulamalar, konsensüs protokolleri önemli bir yere sahiptirler.

    DeFi Hangi Yönleri İle Fark Yaratır?

    DeFi, bankaya güven duymayan kişilerin bankacılık işlemlerini bir otoriteye bağlı olmadan sistemin oluşturduğu bir algoritma yardımıyla yapabilmelerine imkan sağlar. Bu yönü ile diğer kripto para birimlerinden ayrılır. DeFi ağlarına bağlı olan kullanıcılar aynı zamanda sistemin çalışmasını sağlarlar. Bu kapsamda işlemler dünyaya yayılan milyonlarca cihaz üzerinden gerçekleştirilir. DeFi, bu merkeziyetsiz yapı ve başlangıç noktası yakalanarak saldırı düzenleme oranı oldukça düşük olan modeli ile farkını ortaya koyar.

    DeFi Sistemlerinin Avantajları Nelerdir?

    DeFi sistemlerinin fırsatları hakkında bilgiler şu şekilde sıralanır:

    • DeFi merkeziyetsiz borsaların ortaya çıkmasını sağlamıştır.
    • Para temelli olan bankacılık sistemlerinin aynı modelli uygulamalarını merkeziyetsiz sistemde yapabilme şansı sunmuştur.
    • Piyasaya yeni kripto para birimlerinin sunulmasını sağlamıştır.
    • Kripto para birimleri için fon toplanabilmesini sağlamıştır.
    • Yeni ve kullanılabilir finans gereçlerinin DeFi ile sağlıklı şekilde kullanılmasına imkan vermiştir.

    DeFi Dezavantajı Nedir?

    DeFi, birçok yeni yönü ile finans anlayışını kökten değiştirecek bir yapıya sahiptir. Bu sistemin hala başında olunması ile sistem üzerinde belirli açıklıkların bulunmasına neden olur. Şu an eksik olarak tanımlanan iki farklı yönü bulunur. Dünyanın tümünde kullanılabilir olmayı amaçlasa da sistemi içinde bulunana kişi sayısı bu hedefi karşılamaz. İkinci bir sorun ise bu denli çok işlemin bir arada tutulması kapsamında muhafaza edilmesi için geniş bir dijital alana ihtiyaç duyulmasıdır. Hedeflenen toplam kapasiteyi, veri halinde kayıt altına alacak yeni yazılımların uygulanması hakkında projeler oluşturulmaktadır.

    DeFi Kullanım Alanları Nelerdir?

    Defi kripto para biriminin kullanım alanları şu şekilde sıralanır:

    • Merkeziyetsiz Borç Alma-Verme: Geleneksel finans piyasası içinde borç almak ve vermek için finansal kuruluşlara doğrudan başvurmak gerekir. Çeşitli prosedürler kapsamında onaylar verilmelidir. Merkeziyetsiz finans dünyasında kullanıcılar herhangi bir aracı kuruma gerek duymadan diledikleri dijital varlığı teminat göstererek borç alabilirler. Bu kapsamda DeFi kripto para biriminden ve DeFi sisteminden yararlanılır.
    • Merkeziyetsiz Ödeme: Kripto paraların en büyük değer önerileri arasında yer alan iki kişi arasındaki ödemeleri tamamen merkezsiz gerçekleştirme işlemi, DeFi ile saatlik ve günlük kontratlar üzerinden yapılır. Bu işlem kapsamında DeFi kripto para birimi kullanılabilmektedir.

    DeFi İle Gerçekleştirilen Projeler Nelerdir?

    DeFi ile hayata geçirilen projeler hakkında detaylar şöyledir:

    • Stabil Kripto Paralar: Kripto paraların fiyatları günlük %  gibi yüksek sıçramalar gerçekleştirilebilmektedir. Bu dalgalanmaların önüne geçmek için fiyatı itibari birimlere dayalı stabil kripto paralar üretilmiştir. Örneğin, BiLira, Türk Lirası’na endeksli bir stabil kripto para birimidir. Her zaman 1 TL fiyat karşılığını korur. Stabil kripto paralar, DeFi protokollerini ve dAAp’leri bireyler tarafından daha erişilebilir hale getirmek için kullanılmışlardır.
    • Merkeziyetsiz Sigorta: Akıllı sözleşmelerde kilitlenen tüm kripto para birimleri potansiyel olarak hack saldırılarına maruz kalabilirler. DeFi bu kapsamda merkeziyetsiz bir sistem üzerinden kripto para birimlerini sigorta altına alma şansı sunar. DeFi protokolleri içinde çok sayıda kripto para birimi var ise kullanıcılar bu yolu tercih etmekte özgürdür.

    DeFi Altcoin Projeleri Nelerdir?

    Ethereum’un birlikte çalışabilirliği ve akıllı sözleşme yeteneklerinden faydalanarak gözetim dışı finansal hizmetleri kitlesel pazara taşımak için ortaya çıkarılmış DeFi’nin Altcoin projeleri şunlardır:

    • DIA: Şeffaf ve açık erişimli, kar amacı gütmeyen İsviçre Blockchain’i olarak bilinir. DIA, DeFi ekosistemi içinde, DIA token sahiplerinden meydana gelen merkeziyetsiz bir topluluğun kontrolündedir. DIA’nın yönetişim token’ı piyasanın kilit aktörlerine teşvik şeklinde hizmet etmektedir.
    • Orion Protocol: Orion, deneyimli Blockchain geliştiricilerinden Waves borsası yaratıcısı Alexey Koloskov liderliğinde geliştirilen ve şimdiye kadar en gelişmiş likidite toplayıcı üzerine B2B ve B2C çözümlerinin uygulaması ile yapılan altcoin’dir.
    • im: Blockchain merkezli olmayan, işlem gücü ve depolama işlemleri için kullanılan, bir sohbet protokolü tarafından desteklene altcoin’dir.
    • Chainlink: Chainlink ağı dünya verilerine, ödemelere bağlanılabilen karmaşık akıllı sözleşmeler için gerekli güvenli giriş ve çıkışları sağlamak amacı ile tasarlanmıştır. Geçen yıldan bu yana LINK kripto para birimi ile istikrarlı bir artış içindedir.
    • Bancor: Çeşitli platformlar üzerinde otomatik değişimleri destekleyen zincir içi likidite protokolüdür. Gelecek zamanlama, BNT ticaret hacmini işleme, blok zincirindeki varlıkları nakite döndürme yeteneklerine sahip bir projedir.

    DeFi Aracılığı İle Kredi Kullanma

    Defi aracılığıyla kredi kullanmak, geleneksel bankacılık sistemlerinde gerekli çok aşamalı prosedürleri ortadan kaldıran bir sistemden yararlanmak anlamına gelir. Geleneksel bankacılıkta belirli şartların kanıtlanması ve evrakların iletilmesi için kurumlara başvuru ve ziyaret yapılmalıdır. DeFi bunu ortadan kaldırır.

    Diğer yandan "underbanked" olarak adlandırılan yaş, vatandaşlık ve diğer kriterler ile bankalardan kredi kullanamayan kişiler, DeFi ile kredi alma şansına sahip olurlar. DeFi birden farklı yatırımcı tipini bir araya getiriyor. Bu kapsamda sistemde ek kazanç için borç kripto para vermek isteyenler ve paraları olmadığı için bu değerleri alıp, daha sonra belirli miktar ek ödeme ile geri vermek isteyenler yer alır. DeFi üzerinden merkeziyetsiz şekilde buluşan bu kullanıcılar gerekli işlemleri akıllı sözleşmeler kapsamında yaparlar.

    DeFi Nasıl Çalışıyor?

    DeFi, Ethereum üzerine inşa edilmiş bir grup finansal araç için kullanılan bir terimdir. Burada temel amaç internet erişimi olan herkesin aracısız şekilde, bankaya gerek duymadan borç verebilmesini sağlamak, ödünç alma işlemlerini sunmaktır.

    Geleneksel finans dünyasında para arzı, merkez bankaları tarafından kontrol edilir. DeFi çalışmasında ise böyle bir kontrol bulunmaz. Şuanda DeFi çalışma sistemi ile 600 milyon doların üzerinde varlık değer görür.

    DeFi Uygulamaları Nelerdir?

    İnsanlar tarafından en çok tercih edilen ve DeFi ekosistemi içinde oluşturulan uygulamalar şunlardır:

    • Compound: Ethereum’da en büyük ikinci uygulama olarak bilinen ve yeni finansal evrenin kapılarını açmak için geliştiricilere özel açık kaynaklı bir protokol olarak bilinir. Açık kaynaklı finansal işlemlerde borç alma işlemlerinin yapılabilmesini sağlar.
    • Synthetix: Satblecoin projesi Havven olarak ilk çıkışını yapan, Şubat 2019’da ana ağda başlatılmadan hemen önce genişletilen kripto para birimidir. Synthetix platformu ise 2019 senesinden beri fiat para birimlerini, emtiaları, kripto varlıkları temsil eden 20 rakamının üzerinde Synth’i destekler.
    • Oikos: Synthetix’in bir TRON versiyonu olarak bilinir. Emtialar, hisse senetleri, fiat para birimleri üzerinde zincir üstü etki sağlamak için kullanılır. OKS token tarafından desteklenir.
    • 1inch: Piyasa içinde yer alan en iyi DEX toplayıcı olarak bilinir. DeFi için tek bir giriş noktası sağlayarak, platformda en iyi fiyatları birden fazla DEX siparişi vererek edinmeyi sağlar.

    En Ünlü DeFi Coin’leri Hangileridir?

    Toplam piyasa hacmi kapsamında en büyük DeFi coin’i LINK olarak bilinir. Bunun hemen arkasından ise başka bir DeFi coin’i olan DOT gelir. DeFi coinlerin ortak özellikleri herhangi bir merkeze bağlı işlem görmemeleri ve finans sistemine ait bazı özellikleri kripto para piyasasında kullanıcılara ulaştırma avantajı sunmalarıdır.

    Sonuç olarak

    DeFi farkı merkeziyetsiz finansal işlemlerden yararlanma imkanı sunan ekosistemdir. Tek bir kripto para biriminden veya topluluğundan oluşmaz. Ürünleri için ETH ile ödeme gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda DeFi sisteminde aktif rol oynamak için ETH saklanabilen bir cüzdan tipine sahip olunmalıdır. Bu cüzdan üzerinden yapılan ödeme işlemleri ile herkes DeFi desteklerinden yararlanarak farklı projeler de meydana getirebilir.

    Benzer Başlıklar

    Daha Fazla Yükle