Merkeziyetsiz finans (Decentralized Finance - DeFi) nedir?

    Merkeziyetsiz finans DeFi, tek bir yaratıcısı olmayan, ancak uygulamaları Vitalik Buterin tarafından icat edilen Ethereum ağı üzerinde inşa edilmiş sistemdir. Şu anda en büyük DeFi uygulaması, Rune Christensen tarafından tasarlanan MarkerDAO olarak bilinir. DeFi sistemi, temel finansal işlemlere erişimi olmayan 1,7 milyar insana yardım etmek amacıyla tasarlanmıştır. Merkezsiz bankacılığın ve finans işlemlerinin tanıtılması amacıyla ortaya çıkarılmıştır. Erişilebilir ve herkese açık kayıtlar üzerinden kripto para birimleri ile merkezsiz finansal işlemlerin yapılmasında DeFi projeleri büyük önem arz ederler.

    Daha detaylı bir tanım yapıldığında DeFi, merkeziyetsiz finans kavramı, herkesin kullanımına açık olan ve merkezi bir otoriteye gerek duymadan işlem gerçekleştiren açık kaynaklı, şeffaf bir finansal ekosistemi oluşturmayı amaçlayan akımdır. Kullanıcıları tüm varlıkları ve kontrollerini kendi ellerinde tutarlar. Kullanıcılar, DeFi ekosistemi içinde eşler arası P2P, merkezsiz uygulama tanımlı Daap’lar aracılığı ile etkileşim kurarlar.

    Defi (Decentralized Finance) Nedir?

    Defi, dijital ve merkezsiz finansal işlemlere kolay erişimi amaçlayan sistemdir. Özelliklede mevcut finansal sisteme erişimi olmayan kişiler için tasarlanmıştır. DeFi modüler altyapısı ile avantajlar sunar. Blockchain üzerindeki birlikte çalışabilir tanımlı DeFi uygulamaları tamamen yepyeni bir finansal piyasa oluşturmak için ideal temeli inşa ederler. Ürünler, hizmetler gibi seçenekleri yaratma potansiyeline sahiplerdir.

    DeFi uygulamaları herhangi bir aracıya ihtiyaç duymadan veya hakemden destek almadan, işleme dair olası problemlerin çözümünü kodlar ile yapar. Kullanıcılarının fon kontrolünü ise her zaman güven altına alır. Kodların işlemleri ise kullanıcıların DeFi sistemi içinde yaptıkları işlemlere en düşük işlem ücretini ödeyebilmelerini sağlar. Bu yeni finansal model, Blockchain üzerine inşa edildiğinden hata noktaları ortadan kalkar. Veriler Blockchain’e kaydedilip, binlerce node arası dağıtıldığı için sansürleme veya hizmetlerin kapatılması zorlaşır.

    Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Ne İşe Yarar?

    DeFi geleneksel finansal araçları, bankalar ve aracılar hatta itilaf durumunda mahkemeler olmadan kullanabilme işlevini sunar. DeFi uygulamalarının aracılara veya hakimlere ihtiyacı yoktur. İçinde yer alan kodlar ile tüm problemleri çözme işlevine sahiptir. Modeli kapsamında finansal ürünleri kullanıcılarına sunarken, işlemlere yönelik maliyetleri minimize eder. Bu kapsamda insanların borçlara daha az bağımlı olduğu dijital bir finansal sistemi var eder.

    DeFi aynı zamanda kullanıcı topluluğunun finansal işlemlerini Blockchain ağı ile birleştirerek, dağıtık kayıt modelinde nod’lara dağıtım sağlayıp güveni yükseltir. Klasik ve bankalar tarafından uygulanan birçok finansal işlem, bankaların onay vermediği, işlemlere erişemeyen ve "unbanked" olarak tanımlanan 1,7 milyon insana DeFi ile sunulur. Unbanked topluluk DeFi uygulamaları üzerinden bir başka kullanıcının verdiği borcu alabilir ve kredi kullanabilirler.

    DeFi Platformu Nasıl Çalışır?

    DeFi çalışma sistemi hakkında detaylar şu şekildedir:

    • DeFi öncelikli olarak tek bir merkeze bağlı değildir. Blockchain sistemi üzerinde çalışırken birden farklı uygulama tipi ile modellenir.
    • DeFi uygulamaları ise Blockchain ağı üzerinden yatırımcı tarafları birleştirerek çalışırlar.
    • Bu işlem için herhangi bir izin almazken aracı kurum kullanılmaz.
    • Çalışma sisteminde temel eleman akıllı kontratlardır.
    • DeFi topluluğundan bor vermek isteyen bir kullanıcı ağda bunu bildirdiğinde akıllı kontrat devre girer.
    • Bankacılık finansal sisteminden yararlanamayan bir kullanıcı ise bu kontrat işlemi üzerinden borç almak için emir verir.
    • Eşleşen kullanıcılar aracı olmadan kontratın güvenli kodları altında bir kredi alıp verme işlemini gerçekleştirirler. Aslen sistemin temeli budur.

    Nasıl Kullanılır?

    DeFi kullanmak için borç vermek, almak veya vadeli işlem seçeneklerine dahil olmak gerekir. Blockchain ağında olan farklı DeFi uygulamaları kullanılarak, gerekli finansal işlemleri yapılır. DeFi ile vadeli işlem yaparken, iki veya daha fazla taraf arasında belirli bir varlığın değerini elde edebilmek için dijital varlığın performansına bağlı bir akıllı sözleşme yapılır.

    DeFi vadeli işlemleri oldukça esnek rakamlara sahiptir. Çünkü temelinde yer alan akıllı kontratları, otomatik olarak sistemde hareket eden tokenize vadeli işlemler kontratları önermektedir. DeFi sisteminde bir yatırımcı dalgalanmalardan korunmak ve varlığın gelecekteki performansını önceden belirlemek için vadeli işlemlere dahil olarak kripto para birimlerini elinde tutabilir. Vadeli yatırımın yapılabileceği DeFi uygulamaları ise UMA, Synthetix olarak tanımlanmışlardır.

    Diğer bir kullanım şekli ise borç almaktır. Belirli sebepler ile kredi almak için bankaya başvuru yapamayanlar yine DeFi ekosistemine sahip olan UMA, Synthetix ve MarkerDAO gibi uygulamalar ile borç vermek isteyen kripto para birimi yatırımcılarına ulaşabilirler. Bu alanda arada hiçbir aracı kurum olmadan kripto para birimi miktarı kadar değer bir kullanıcı tarafından, borca ihtiyaç duyan diğerine verilir. Bu işlem ise bir akıllı kontrat ile kayıt altına geçerken, borç alan kullanıcı kontratta yer alan verilere göre zamanı geldiğinde kripto para birimi ile ödeme yapacaktır. Bir bankadan kredi alma işleminden hiçbir farkı olmayan bu sistemde daha avantajlı olarak şartlara uyma veya aracı komisyonu ödeme gibi detaylar ile uğraşılmaz.

    Merkeziyetsiz Finans Sisteminin Avantajları Neler?

    Merkeziyetsiz finans sistemine ilişkin avantajlar şu şekilde sıralanır:

    • DeFi kapsamında birden fazla uygulama ile finansal araçlardan yararlanma,
    • Bankalardan kredi alamayan ve vadeli yatırım yapamayan insanların yatırım yapma hakkına sahip olabilmeleri,
    • Yeterli kripto para birimine sahip insanların borca ihtiyacı olanlara komisyonsuz kredi verebilmeleri,
    • Tüm işlemlerin Blockchain ağında kayıt altına alınması ve herkes tarafından görüntülenebilmesi, şeffaflık,
    • Blockchain sayesinde bir kez yapılan finansal işlemin defalarca ikinci kez kaydedilememesi ve dolandırıcılık riskinin ortadan kalması,
    • Akıllı kontratlar ile gerçekleşen finansal işlem sayesinde borçlu tarafın ödemeye ilişkin koşulları kabul etmesi,
    • Ethereum platformunda tasarlanan yüksek teknolojili uygulamalar içinde işlem yapma,
    • Dünyada bankacılık ürünlerinden yararlanamayan 1,7 milyon insanın artık yatırım yapabilmesi,
    • Kredi alma veya vadeli işlemlere katılma koşullarında 7/24 online işlem gerçekleştirme,
    • Coğrafya veya gecikmeli işlem kısıtlamalarına tabi olmama,

    Bu avantajların tümü DeFi ekosistemi ile sunulur.

    DeFiCoin Nedir?

    DeFiCoin tek bir şekilde tasarlanmayan ve kripto para dünyasına dair finansal işlemlerde kullanılabilen aynı zamanda kripto para borsalarından alınıp-satılabilen birimlerdir. Örneğin LINK bir DeFiCoin birimidir. Chainlink’in toplam piyasa hacmine bakıldığında en büyük DeFiCoin olduğu söylenir. Bunun hemen arkasında ise Polakadot’un DOT kripto para birimi gelir.

    Geleneksel finansal işlemleri DeFi ekosisteminde yapmak ve kripto para borsalarında yatırım sağlamak için bu her iki kripto para birimi de tercih edilebilir. DeFi aynı zamanda başka altcoin’lere de sahiptir. Tümünün ortak özellikleri ise kullanıcılarına banka dışında kripto para dünyasında finansal işlemler gerçekleştirebilme şansı sunmaktır.

    DeFistaking Nedir?

    DeFistaking, DeFi ekosisteminde kripto para zinciri operasyonlarını desteklemek için kripto paraları cüzdanda belirli bir süre boyunca kitleme, harcamadan veya transfer etmeden elde tutma eylemidir. Kilitlenen kripto para birimleri diğer bir ifade ile DeFiCoin’ler kilitli kaldıkları süre içinde belirli bir oranda yeni kripto para birimi miktarında getiri çekerler. Bir nevi vadeli yatırım açığa çıkar. Bu kapsamda kripto para borsası risklerinden ve fiyat dalgalanmasından korunarak kripto para birimi kazanmak uygun hale gelir. Klasik bankacılık işlemlerinden yararlanamayan kişiler DeFi ekosisteminde staking ile vadeli kazanç elde edebilirler. Bu işlemi yaparken vade süresini tanımlayabilirler.

    DeFi Sigorta İşlemleri Nedir?

    Kripto para sigortası, kripto para alanında sıklıkla aranan kavramlardan biri olmaya devam ediyor. Yatırımcılar, özellikle borsa hackleri ve güvenlik ihlali riskleri veya kendi dikkatsizlikleri için özel anahtarlarını ve dijital varlıklarını sigorta altına almak istiyorlar. DeFi ekosistemi ise bu kapsamda özel sigorta protokolleri sunuyor. Kullanıcıların bireysel taleplerini karşılamak için fonları bir araya getirerek akıllı kontratlar ve dijital varlıklar üzerinde sigorta poliçeleri oluşturur. Şuan için DeFi sigorta işlemlerinin oranı oldukça düşük, ancak son dönemlerde yaşanan coin kayıpları sigortaya yönelik talepleri yükseltebilir.

    DeFi sigorta işlemlerinde popüler olan oyuncu ise Ethereum tabanlı merkezi olmayan bir protokol olarak tanınan Nexus Mutual uygulamasıdır. Kripto para yatırımcıları bu DeFi uygulaması ile cüzdanlarında yer alan kripto para birimi miktarlarını herhangi bir kayba karşı sigorta altına, dijital poliçe ile alabilirler. Nexus Mutual’de üyeler bir sigorta havuzuna sahiplerdir. Katılımlar ise yerel NXM token karşılığında yapılır. Bu token Ether’in havuzuna eklendikten sonra DeFi sigortası aktifleşir. Ancak sigorta talebinin yapılabilmesi için yatırımcının cüzdanında en az 12.000 ETH bulunması gerekiyor.

    DeFi Ekosisteminin Hedefledikleri Neler?

    DeFi’nin amaçları hakkında ayrıntılar şöyledir:

    • DeFi, kripto para finansmanın en önemli kısımlarından biri olmayı amaçlar.
    • Bu sürede hızla büyümek ve alt dallarda uygulamalar ile global anlamda tercih edilmek ister.
    • Finansal özgürlüğü sunarak, finansal yatırım kavramlarını dijital dünyaya aktarmayı hedefler.
    • Güncelliğini en fazla ihtiyaç duyulan kredi, risksiz vadeli yatırım işlemlerine yönlendirerek, kripto para dünyasında kalıcılığı ve şeffaflığı yakalamayı hedefler.
    • Ethereum’un ana itici gücü olarak tanımlanma amacına sahiptir.
    • Son olarak kazandığı 900 milyon dolarlık merkezsiz finansal yatırım değerini aşmayı hedefler.
    • Kendisini bankacılık finans işlemleri alternatifi olarak gösterip başladığı bu yolda, temel finansal sistemin yerine alma çabasına girmiştir.

    DeFi Hisse Senetleri Yatırımı Nedir?

    DeFi hisse senetleri yatırımı, DeFi’nin yine bir uygulaması yoluyla sağladığı hisse senedi alım işlemidir. Bu işlem için yatırımcılar gösterdiği adres ise Synthetix uygulamasıdır. Burada kullanıcılar itibari paralar ve vadeli işlemlerde dahil olmak üzere çeşitli varlıkları basmalarını sağlayan çok katmanlı bir borsadan yararlanabilirler. Bir borsa yayınlama platformu olarak çalışır. Syntx tokenlerına sahip olan yatırımcılar, Ethereum Blockchain’inde Bitcoin, dolar, altın dahil olmak üzere en popüler varlıklara ve Apple ile Tesla hisse senetlerine yatırım yapabilirler.

    Bir yatırımcı, bu işlemde teminatı ise Synths token ile yatırır. Bu kapsamda ağda sentetik bir varlık oluşur. Bu varlık başka bir dijital varlığa çevrilebilir. Herhangi bir üçüncü taraftan bağımsız gerçekleşen bu işlemde tercih edilen hisse uygulamanın borsa bölümünden alınır.

    DeFi’nin Serum Kripto Para Birimi İle Bağlantısı Ne?

    DeFi, önde gelen kripto para türev borsalarından FTX ile merkezi olmayan bir işleme adım atmıştır. FTX, Solana’da inşa edilen DeFi DEX’i duyurmuştur. DeFi ekosistemi içine giren ve diğer adı Serum olan bu kripto para birimi, ticaret faaliyetlerinden kullanılacaktır.

    Hız ve işlem ücreti açısından avantaj sunması planlanan Serum, merkezi borsa işlemlerinin aşinalığını ve güvenini kripto para dünyasında sağlamak istiyor. Bu kapsamda DeFi ekosistemine dahil olan kullanıcılar kripto para borsalarından Serum alarak bu kaynak üzerinden FTX’de borsa araçlarına yatırım gerçekleştirebilecekler. İşlemler ise Ethereum’un DeFi’si ile güven altına alınacak.

    Benzer Başlıklar

    Daha Fazla Yükle